Хяналт шинжилгээ

ТҮНЭЛСУМЫНЗАСАГДАРГЫНТАМГЫНГАЗРЫН 2014 ОНДХИЙЖ ГҮЙЦЭТГЭСЭНАЖЛЫНТАЙЛАН ТүнэлсумынЗДТГазарэнэ 2014онд: - Ил тод байдлыг ханган мэдээллийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх - Иргэдийнсэтгэл ханамжийгдээшлүүлэхзорилтуудыгтавьжтүүнийгхэрэгжүүлэхэдголажлаачиглүүлэнажиллалаа. Ìîíãîë óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí¿éë àæèëëàãààíû хөтөлбөрийгõýðýãæ¿¿ëýõүүднээс 2014 îíû ýäèéí çàñàã íèéãìèéгхөгжүүлэх ¿íäñýí ÷èãëýë,ÇÄÒÃ-ûí ¿éë àæèëëàãààíû òºëºâëºãºº, áèçíåñ ñòðàòåãèéí õýòèéí òºëºâëºãººг óÿëäóóëàí áîëîâñðóóëæ ñóì îðíûõîî ºìíº òàâèãäñàí çîðèëòûã õýðýãæ¿¿ëýõýäТөрийнүйлчилгээгиргэдэдтүргэншуурхайчирэгдэлгүйхүргэхталаараргахэмжээгТàìãûí ãàçðûí ãîë áîäëîãûí çîðèëò áîëãîí àæèëëàæ ýíý îíä òºðèéí ¿éë÷èëãýýíä áîäëîãûí 2 çîðèëòûã øèéäâýðëýõýýð äýâø¿¿ëýí õýðýãæ¿¿ëýõ àæëûã íóòàã äýâñãýðèéí õýìæýýíä çîõèîí áàéãóóëàí àæèëлаëàà. ¯¿íä: -Бодлогынчиглэлээр: 1.2014 îíдá¿õ øàòàíä ñóìûíЗасагдаргын2013-2016 ондхэрэгжүүлэхүйлажиллагааныхөтөлбөрийнтөсөлáîëîâñðóóëàõСóìûí ýäèéí çàñàã íèéãìèéã õºãæ¿¿ëýõ ¿íäñýí ÷èãëýë áîëîíÇÄÒÃ-ûí ¿éë àæèëëàãààíû òºëºâëºãººíä òóñãàãäñàí àñóóäëóóäûãхэрэгжүүлэхэдàæëаа íýãòãýí òºëºâëºæ ñàð, óëèðëààð òîîöîí ñóìûí íèéò àæ àõóéí íýãæ áàéãóóëëàãóóä, áàãèéí àæëûã íýãäñýí óäèðäëàãààð õàíãàæ àæèëëàñаíààð õºòºëáºð¿¿äèéí áèåëýëò àìæèëòòàé õýðýãæèæ, Ñóìûí ýäèéí çàñàã íèéãìèéã õºãæ¿¿ëýõ ¿íäñýí ÷èãëýëèéí áèåëýëò 95,2%, Àéìãèéí ýäèéí çàñàã íèéãìèéã õºãæ¿¿ëýõ ¿íäñýí ÷èãëýëèéí áèåëýëò 82,9%,Үндэснийхөтөлбөрүүдийнбиелэлт81,8%,аймгийндэдхөтөлбөрийнбиелэлт85%,СумынЗасагдаргынбатламжийнбиелэлт98,9%,Аймгийнзасагдаргыналбандаалгаварынбиелэлт90,1%-иар áèåëýãäсэн áàéíà. МөнсумынЗасагдаргынүйлажиллагааныхөтөлбөрийгболовсруулж 13 бүлэг 155заалттайгаар 2013 оны 12 сарын 12-ныөдрийнсумынИТХ-ын 3-рхуралдаанаарбатлууланхэрэгжүүлэхажлынтөлөвлөгөөгхийжгүйцэтгэн73%-тайбиелүүлсэнбайна. СумынЗДТГазар 2014 онд128 зүйлзаалттайтөлөвлөгөөболовсрууланулиралсардолоохоногооражлаатөлөвлөнажилласаныүрдүнд95,4%-ийнхэрэгжилттэйүнэлэгдсэнбайна. Авлигаасурьдчилансэргийлэх, шударгаёсилтодбайдлыгхангахажлынтөлөвлөгөөг 31 заалттайгаарболовсрууланхэрэгжүүлжажилласаныүрдүнд99%-тай, аймгийнЗасагдаргын 40 зүйл, 97 заалттайзахирамжийгхяналтандавч95,2%,аймгийнЗасагдаргынүйлажиллагаанымөрийнхөтөлбөрийнбиелэлт74,8%, 2009 оны 143дугаартогтоол, байгууллагынүйлажиллагаа, хүнийнөөц, төсөвсанхүү, худалданавахажиллагааныилтодбайдлынхэрэгжилт96%,хүүхдэдээлтэйсумхөгжүүлэхтөлөвлөгөөнийхэрэгжилт91,36%,“Томтөрөөсухаалагтөррүүсанаачлагыгдэмжиххэрэгжилтийгхангахадбиднийманлайлал”сэдэвтхэлэлцүүлгээсгарсанзөвлөмжийгхэрэгжүүлэхажлынтөлөвлөгөөнийхэрэгжилт96,6%, сумынЗасагдаргын 2014 оны 01 тооталбандаалгаварынхэрэгжилт92,3%, “Шуурхайүйлчилгээ-ёсзүйтэйманлайлал” аймгийнудирдахажилтны 2 дугаарзөвлөгөөнөөсгарсануриалгынхэрэгжилт97,8%,эрхзүйнсургалтсурталчилгааныажлынтөлөвлөгөөнийхэрэгжилт91,78%-ийнбиелэлттэйбайна. -ЖДҮйлдвэр, МАА-нчиглэлээр: 2.Ñóìûí ºìíº ãîë òóëãàìäàæ áàéãàà Æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýë , áèçíåñèéã äýìæèõ çýýëèéã ÷àíàðòàé áîëãîõ, ýðãýí òºëºëòèéã ñàéæðóóëàõ àæëûã äýìæèõ áîäëîãûí õ¿ðýýíä òºðººñ баримтлажбайгаабодлогыгсумороннутагтамжилттайхэрэгжүүлэхийнтулдталбүрийнаргахэмжээгавчхэрэгжүүлсэнийүрдүндСумхөгжүүлэхсангийнзээлийншугамаарэнэондоныэхнийүлдэгдэл 9,468,720 төгрөг, зээлийнэргэнтөлбөр 61,618,576төгрөг,нийт71,087,296 төгрөгбайснаасүйлажиллагаанызардалд 50,000 төгрөгзарцуулж, зээлийнхороогоороруулж4иргэнээсирсэнтөслийгхэлэлцэн20 ажлынбайранд 42000,0саятөгрөг, УИХ-ынгишүүнЦ.Даваасүрэнгийнбагцаас 5 ажлынбайр 1 иргэнд5,000,000 төгрөгийнзээлийгшийдвэрлэсэнийүрдүнд 26ажлынбайршинээрбийболохнөхцөлбүрдсэнбайна.ХЭДСангийнзалуумалчныгдэмжиххөтөлбөрөөр 10 ажлынбайранд 5 малчинд 25,000,000 төгрөг, ААЭрхлэлтийгдэмжиххөтөлбөрөөр 8иргэний 21ажлынбайранд 22,000,000 төгрөгийнзээлолгууланиргэдийнамьжиргаагдэмжсэнбайна. ЖДҮХСангаас 2 иргэнийтөслийгдэмжүүлэнтусбүр 20 сая, нийт 40,000,000 төгрөгийнсанхүүжилтолгогдсонбайна. 2014 онднийт20 иргэний, 61 ажлынбайранд, 134,000,000 төгрөгийнсанхүүжилтолгогдсонбайна. Үүнд: ХАА-нчиглэлээр 10иргэнд 42саятөгрөг Хөнгөнүйлдвэрийнчиглэлээр 3 иргэнд 35саятөгрөг Ахуйүйлчилгээнийчиглэлээр 3иргэнд 7,0 саятөгрөг Худалдааүйлчилгээнийчиглэлээр2 иргэнд 6,5 сая Хүнсүйлдвэрлэлийнчиглэлээр 2 иргэнд43,5саятөгрөголгосонбайна. ХХАХҮ-ийнсайдын 148-ртогтоолындагууМалхаваржилт, өвөлжилтийнтөлөвлөгөөгарганбатлуулжбаг, байгууллагуудадхүргүүлэнхяналттавьжажилласаныүрдүндсумынхэмжээнднийт141139толгоймалхаваржиж, 54187малтөллөж 53861 төлбойжиж, төлбойжилт 99,3%-тайбайна. 22толгойбодмал, 101толгойбог, 337 толгойтөлмалхорогдсонбайна. 2014 оныжилийнэцсийнмалтооллогоорадуу 6089, үхэр 14747, тэмээ 110, хонь 74280, ямаа 72918 болж, нийт 168144 толгоймалтоологдон, өмнөхжилээс 26880 толгойгоорөссөнбайна. Өвөлжилтсайханболжөвөлжилтийнбэлтгэлажлыгсайнхангажажилласнаарөвстэжээлавахболонбусадхүндрэлбэрхшээлгарсангүйөвөлхаврыгөнөтэйдавантууллаа. 2014 оныөвөлжилтийнбэлтгэлажлыг 95%-тайхүлээлгэнөгөв. Энэхаврынбайдлаар43 иргэн, 17га-дтариалалтхийж, Малчдынбүлэг 14 га-дногоонтэжээлтариалсанбайна. АймгийнҮХААГ-аасиргэдийнзахиалгаар 54,000,000 төгрөгийнүнэбүхий 7 төрлийннарийнногооныүрнийлүүлж, иргэдтариалалтхийсэнбайна. ОНХСангийнхөрөнгөөрхадлангийнзориулалттай 31,5 саятөгрөгийн 4 ширхэгбагаоврынтракторыгхөдөөгийн 4 багтнийлүүлээдбайна.Энэонд 18,4 тнтөмс, 8,3 тнбайцаа, 10,5 тнманжин, 4,3 тнлууван, 2 тнсонгино, 0,1 тнөргөстхэмх, 0,02 тнулаанлоольтустусхураанавсанбайна. Малчдынбүлэг 34 га-дногоонтэжээлтариалж, 125 тн-ыгхураанавсанбайна. Аймгийнмалчинэмэгтэйчүүдийнчуулгауулзалтанд 15 малчинэмэгтэйгоролцуулж, ӨМӨЗО-ныШилийнголаймгийнШилийнголхотодболсон 21 хоногийнсургалтандмалүржлийнтехникч 1 хүнийгхамруулсан. Ерөнхийсайдынивээлдорзохионбайгуулагдсан “Залуумалчдынчуулгауулзалт”-нд “Сүүшим” фермерийнэзнийгоролцуусан. Ìàë÷äûí õîðøîîã äýìæèõ ¿éë àæèëëàãààã ýð÷èìæ¿¿ëýõ ÷èãëýëýýð ¯ÕÀÀßàì, ÕÕÀÀÆįÃàçàðòàé õàìòðàí ÕÀÀ-í áèðæèéí àðèëæàà, Õîðøîîíû àøèã òóñ, Õîðøîî áàéãóóëаõûí ó÷èð, Áðýíä á¿òýýãäýõ¿¿í çýðýã ñóðãàëòûã áàãèéí óäèðäëàãà áîëîí áàã á¿ðýýñ Öºëæèëò ýëñíèé í¿¿äëýýñ õàìãààëàõ, ñ¿ðãèéí á¿òýö òºðºë òîîã çîõèöóóëàõ áýë÷ýýð õàìãààëàõ àæëûí õ¿ðýýíä ñóðãàëòàíä 14 ñóìûã 3 á¿ñ áîëãîí ñóðãàëò ñåìèíàð ÿâóóëñíààð áàã á¿ðèéí ìàë÷äûí òºëººëºë 6 õ¿í îðîëöóóëñàí áàéíà. Үүнийүрдүнд ”Тэмээнбуйлаа”, “Орзон”, “Түнэл-Очирт”, “Цэнгэлбөөрөг” зэрэг4 хоршообайгуулагдаж, нийт386 иргэнгишүүнчлэлдхамрагдаадбайна. Малээмэгжүүлэхажлынхүрээнд 29846 малээмэглэгдэж, бүртгэлжүүлэлтийнпрограммд 14905 малхамрагдсанаасүхэр 10837 буюу 72,7%, хонь 2023 буюу 13,5%, ямаа 2045 буюу 13,8%байна. ЭзэнтэймонголхөтөлбөрийнажлынхүрээндНогоонажлынбайрбийболгохажлаарсумын 2,4-рбагийнажилхайгчиргэдээс 9хүнхамрагдажНаранбулаг, Тольт, Хөхөөнтүрүүнийбулгийнэхийгхашижхамгаалан 4,450,000 төгрөгийнажилгүйцэтгэсэнбайна. Хөдөлмөрийнхэлтсээсхэрэгжүүлсэнхөтөлбөрүүдийнхүрээндахмаднастнызөвлөхүйлчилгээний 1бүлэг, 40-өөсдээшнасныиргэдийн 1 бүлэгбайгууланажиллуулж, 264 иргэн, хүүхдэдзөвлөгөөмэдээлэлөгөн, тусламжхүргэхажлыгхийсэнбайна. -Орлогобүрдүүлэлт, хөрөнгөоруулалт: 3. Ñóìûí ýäèéí çàñãèéí ÷àäàâõè, ¿ð àøãèéã äýýøë¿¿ëýõ, ÿëàíãóÿà ÕÀÀ-í ¿éëäâýðëýëèéí òîãòâîðòîé áàéäëûã õàíãàæ сумыниргэдийндийлэнхньдорбүрдээжижигбизнесажахуйэрхэлжөмнөхондшинээр 2 талхнарийнбоовны 1 үйлчилгээнийцехнээгдэнүйлажиллагаагаатогтвортойявуулжбайна. Төсөвтбайгууллага 6, Төрийнбусбайгууллага 1, Тооцоонытөв 2, Хоршоо 4, Нөхөрлөл 24, ОНӨААТҮГазар 3, ХХК 12нийт 34татвартөлөгчААН, байгууллага, ИОТТХуудсаартатвартөлөгч 13, НӨАТатвартөлөгч 1 ХХК,ОНӨААТҮГазар 1. Бууныалбантатвартөлөгчөөр 86 иргэнийногдуулалтаар 372,000 төгрөг, АТБӨЯХАТатвартөлөгчдавхардсантоогоор 416иргэн, 2 төсөвтбайгууллагын 9401,900 төгрөгоруулсан. Автотээврийнулсынүзлэгтооллогод 176 мотоцикл, 104 автомашин, 146ачаанымашин, микроавтобус, тусгайзориулалтын 2 автомашинхамрагдажтатварынорлого 5,8%-иарөссөн. Агаарынбохирдлынтөлбөртөлөгчийнногдуулалтаар 2 төсөвтбайгууллага, 259 иргэний 1068,000 төгрөгоруулав. Тайлантондороннутгийнорлогод 48164,0 төгрөгийнорлогооруулахаас 76046,5 мянтөгрөгийнорлогоорлогыгоруулжтөлөвлөгөөг 157,9%-иар, аймгийнтөсөвт 83258,2 мянтөгрөгийнтатварынорлогооруулахаас 99123,2 мянтөгрөгоруулжтөлөвлөгөөг 119%-иар, төвлөрсөнтөсөвт 14639,0 мянтөгрөгоруулахаас 195491,2 мянтөгрөгоруулжтөлөвлөгөөг 133,8%-иарбиелүүлэв. НэртөрлийнхувьдИОТТХуудсаар 9433,3төгрөг, ОТБАҮЭ 64,0 төг, суутган-4 татвар 792,5төгрөг, жижигтатвар 138,0 төгрөг, бууныалбантатвар 372,0 төгрөг,улсынтэмдэгтийнхураамж 6294,7төгрөг, АМББусад 50,0 төгрөг, түгээмэлтархац 800,0, ойнтөлбөр 50750,9төгрөг, байгалийнургамалашигласан 1750,0төгрөг, хүүторгууль 4993,7 төгрөг, бусадтатвар 721,0 төгрөг, малбүхийиргэнийорлогыналбантатвар16,7төгрөг, рашаанашигласнытөлбөр 152,6 мянтөгрөгийнорлогыгороннутгийнорлогод, Суутган-1 85033,3, газрынтөлбөрийн 2742,5, газрындуудлагахудалдаа 670,0 төгрөг, ҮХХөрөнгийнтатвар 1052,8, АТБӨЯХАТатвар 9401,9,агаарынбохирдлынтөлбөр 1068,2төгрөгийнорлогыгаймгийнтөсөвт, ААНОАТатвар 5736,9, НӨАТатвар 14704,6төгрөгийнорлогыгтөвлөрсөнтөсөвторуулжулс, аймаг, ороннутгийнорлогынтөлөвлөгөөгжигдханганбиелүүлжажиллалаа.Ороннутгийнорлого 157,9%, аймгийнтөсвийнорлого 119,0%, төвлөрсөнтөсвийнорлого 138,8%-тайбайна. АвтотехникийнулсынүзлэгийгсумынЗасагдаргынзахирамжаартомилогдсонажлынхэсэгзохионбайгуулж176 мотоцикл, 104 автомашин, 146 ачаанымашин, микроавтобус, тусгайзориулалтын 2 автомашинхамрагдажтатварынорлого 5,8%-иарөссөн.Òºñâèéí áàéãóóëëàãóóä өргүй ãàðñàí.Àæèëëàãñàäûí öàëèíã ñàð á¿ðèéí 25-íä òàñàëáàð áîëãîí öàã õóãàöààíä íü îëãîæ, ÍÄ-ûí áàéãóóëëàãàä òºëºõ øèìòãýëèéã öàëèíòàé õàìò òºëæ õýâøñýíèé çýðýãöýý òýòãýâýð òýòãýìæèéí ñàí õóãàöààíäàà á¿ðäýæ, òýòãýâýð òýòãýìæèéã ñàðä íü áàãòààí îëãîæ áàéíà. Статистикийнмэдээтайлангграфикийндагуугаргаххуваарийндагуу 2014оныэхнийхагасжилийнмалынтүүвэртооллого, нийгмийнүзүүлэлтийнтүүвэрсудалгаа, хүүхдийнэрүүлмэндийнсудалгаазэргийгцагхугацаандньхэрэгжүүлжтайлангхүргүүлсэн. БагийнЗасагдарганартайхамтранөрхийнцагаандэвтрийнбичилтийгбүгдийгхийлгэжбэлэнболгосон. 2014ондÍèéòèéã õàìàðñàí àæëààð “Эзэнтэймонгол” хөтөлбөрийнхүрээнд2,4-рбагийнбулагхашижхамгаалахажлын 4550,000 төгрөгийнсанхүүжилтхийгдсэн. 2014 îíä àéìãèéí øóóäàí êîìïàíèòàé õàðèëöàí ãýðýý õèéñíèé ¿ð ä¿íä 7 õîíîãò1 óäàà õýâëýëýý àâ÷ îëîí ñóâãèéí òåëåâèçòýé áîëñîíîîð ìýäýýëëèéí õýðýãöýý õàíãàìæ ñàéæèðñàí. 2014ондИТХболонÇÄÒÃ, БЗДарганарыналбанажлынхэрэгцээндбуюуалбанхаагчдад700,000òºãðºãийн õýâëýë çàõèàлав.МобикомболонЮнител, Жимобайлынүүрэнтелефоныгсумынхэрэглэгчидөргөнөөрашиглажбайна.МөнжимобайлынантенныгТүнэлийновоондсуурилуулсанаархөдөөгийнбүхбагийниргэдгарутсаарярихболомжбүрдсэнньонцгойчухалачхолбогдолтойюм. СумынЗасагдаргынзахирамжийндагууАрхивынбаримтынтооллогыгсумынбүхтөсөвтбайгууллагуудадхийжбайгууллагынархивынORG-AMSпрограммдбайнгахадгалагдах 252 хн 8156 хуудас, 73 жилхадгалагдах 73 хн 22244 хуудас, түрхадгалагдах 190 хн 49672 хуудас, бүгд 515 хн 80072хуудасбаримтыгшивжоруулсанбайна.Мөн 2008-2009 оны 70 байнгахадгалагдаххадгаламжийннэгжийгскайнердажоруулсан. 2013 онд 760,000 төгрөгийнүнэтэйдурангийнскайнеравсанаар 2010, 2013 оныбайнгахадгалагдахХН 4000 гаруйхуудсыгскайнердажорууланстандартындагууүдэжхавтаслав. 2014 онд 45 өргөдөлгомдолбичгээрхүлээнавсанаас 44-ийгхуулийнхугацаандньшийдвэрлэж, идэвхитэнбайгальхамгаалагчийнүнэмлэхолгохыгхүссэн 1 өргөдлийгшийдвэрлүүлэхээрсистемийндээдбайгууллагадньуламжилсан. идэвхитэнбайгальхамгаалагчийнүнэмлэхолгохыгхүссэн 1 өргөдлийгшийдвэрлүүлэхээрсистемийндээдбайгууллагадньуламжилсан. 4.Нийгмийнхаламж, Нийгмийндаатгалынүйлчилгээ Нийгмийнхаламжийналба 2014онднийт 91, үүнээсахмаднастан 2, 18 хүртэлхнасны 4 батүүнээсдээшхүүхэдтэйөрхтолгойлсон 45 насандхүрсэнэх 1, ХБИргэн 56, одойиргэн 1, тэжээгчньнасбарсан 18 хүртэлхнасныхүүхэд 31 хүнавчбайна. 2014 онднийгмийнхаламжийнтэтгэвэрт 144,809,6 саятөгрөгхуваарилагдсанаас 11 сарынбайдлаар 123,203,0 саятөгрөгдээрхиргэдийнтэтгэвэртзарцуулагдсанбайна. Энэонднийгмийнхаламжийнтэтгэвэрт 2ахмаднастан, 56 хөгжлийнбэрхшээлтэйиргэн, нийгмийндаатгалынсангаастэтгэвэравахэрхүүсээгүйтэжээгчньнасбарсан 18 хүртэлхнасныхүүхэд 31, 18 хүртэлхнасны 4 батүүнээсдээшхүүхэдтэйөрхтолгойлсон 45 насандхүрсэнэмэгтэй 1, нийт 91 иргэндтэтгэвэролгов. УлсынтөсвөөсмөнгийголгодогАлдартэхийн 1-рзэргийнодонтойэх 122, 2-рзэргийнодонтой 209 эхэд 45,5 саятөгрөгтөрийнбанкаардамжууланолгосонбайна. Жирэмсэнболоннярайхөхүүлхүүхэдтэйэхэдолгохтэтгэмжийг 115 эхэдолгож, 48,821,3 сяатөгрөголгоодбайна. Асаргаанымөнгөнтэтгэмжийгахмаднастан 47, ХБИргэн 32, ХБХүүхэд 14, нийт 93 хүнд 11 сарынбайдлаар 44,543,8 саятөгрөгзарцуулсанбайна Саршинийнбаяраарахмаднастнуудынгарынбэлэгтнийгмийнхаламжийнсангаас277 ахмаднастанд 2770000төгрөгзарцуулсан. ОНОТХҮйлчилгээгээр 14 бүлэгбайгуулантөсөлдхамруулж, 49,000,0 төгрөгийнсанхүүжилтолгуулав. Халамжийнсангийнзарцуулалт: Тэтгэвэрт 144.809.6, асаргаанытэтгэмжид 44.543.8, ЖБНХХЭОтэтгэмжид 26052,0, амьжиргаагдэмжихмөнгөнтэтгэмжид41,490,0, хөгжлийнбэрхшээлтэйиргэндүзүүлэхмөнгөнтэтгэмжид 5,995,0, ахмаднастандүзүүлэхмөнгөнтусламж, хөнгөлөлтөд 20,566,0, ОНОТХҮ-нд 5,4 сая,хүнстэжээлийндэмжлэгт 12465,0, тустусзарцуулсан.Эмийнхөнгөлөлтөнд 132 иргэнулиралбүр 60000төгрөгавчбайна. Өрххүнамынамьжиргаанытүвшингийнсудалгаабүрэнгарсанбамэдээллийнсанбүрдсэн. Сумынхэмжээнд 1151 өрхөд 3880хүнамамьдарчбайна. Үүнээсамьжиргааныбаталгаажихтүвшингээсдоогуурорлоготой219өрхбайна.Амьжиргааныбаталгаажихтүвшингээсдоогуурорлоготойөрхийнсудалгаагбагийндарганартайхамтрансумынбагбүрээргаргахад 1 багт10өрх, 2 багт9өрх, 3 багт4өрх, 4 багт7өрх, 5 багт38өрх, 6 багт151өрхбайна. Малчин, малбүхийөрх764байна.Гэрийндэмжлэгт 6 иргэнийгхамруулан, өрхтолгойлсонбаганасныхүүхэдтэй 9 эхэджилд 1 удааолгохтусламж, ихэрхүүхдэдолгохтэтгэмж 1 өрхөдолгогдсон. Амьжиргаагдэмжихзөвлөлийнхуралдаанаар: ТуссумынАДЗөвлөлнь 10 удаахуралдаж, нийгмийнхаламжийнүйлчилгээавахыгхүссэн 321 иргэнийөргөдөлхүлээнавчхэлэлцэн 296 ньшийдвэрлэгдсэнбайна. Эмийнхөнгөлөлтөнд 132 иргэнулиралбүр 60,000 төгрөг, гэрийндэмжлэгт 6 хүн, хөгжлийнбэрхшээлтэй 15 хүүхдэдсарбүр 115,000, өрхтолгойлсонбаганасныхүүхэдтэй 9 эхэджилднэгудааолгохтусламж, ихэрхүүхдэдолгохтэтгэмж 1 өрхөдолгогдсон. ХБИргэндүзүүлэххөнгөлөлттэргэнцэр 4 хүнд, алхуулагч 1 хүүхдэд, хөтөвч 1 иргэнд, бүрэнхараагүй 1 иргэндсарбүрярианытөлбөр 20,000 төгрөг, түлшнийүнийнхөнгөлөлт 46 ХБИргэндтустусолгогдсонбайна. 5.Санхүү: Îðîí íóòàãò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà 19 àæ àõóéí íýãæòýé ãýðýý òàòâàðûí áîäëîãîîð õàðüöàæ ¿éë àæèëëàãààã íü æèãä ÿâóóëàõàä òºðººñ ¿ç¿¿ëýõ äýìæëýã òóñëàëöààã ñàéæðóóëñàíààð áàéãóóëëàãóóäûí ¿éë àæèëëàãàà òîãòâîðòîé áîëæ ¿ð àøèã õ¿ðòýýìæ ÷àíàð íü ñàéæèð÷ äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëò íýìýãäýæ ãýðýýãýýð õ¿ëýýñýí ¿¿ðã¿¿äýý àìæèëòòàé õýðýãæ¿¿ëñýí. ЗДТГ-ыналбанхаагчнарынцалингсарбүрийн 25-ндтогтмолтавьж, сарбүрийнтөлөвлөгөөнийдагуусанхүүжүүлэхэрхээтавьжүйлажиллагаагаасанхүүжүүлж, тайлангаасарбүргаргажбайна. 6. Төрийнсан: Òºðèéí ñàíãèéí ã¿éëãýýã îíëàéí ñ¿ëæýýãýýð ÿâóóëæ , òºñâèéí ¿ðã¿é çàрäàëûã áóóðóóëæ, òºñºâò áàéãóóëëàãóóä òºñâèéã ¿ð àøèãòàé çàðöóóëàõ, ¿éë àæèëëàãàà íü äýýøèëæ ýíý àæèëä äîòîîäûí õÿíàëò øàëãàëòûã òîãòìîë õèéæ èðñýíýýð òºñºâò áàéãóóëëàãóóäөргүй àæèëëàæ áàéíà. Гүйлгээудаасан, буруухийсэнгомдолмаргаангараагүйболно. 7.Хүнснийаюулгүйбайдал: Ñóìûí õýìæýýíä õ¿íñíèé àþóëã¿é áàéäàëä àíõààðàë õàíäóóëàí стандартынхяналтшалгалтыгхийжгүйцэтгэхэд 12дэлгүүр, 2 бар 12-19% буюубагаэрсдэлтэйдЦэцэрлэг, сургуулийнүдийнцай, Хүнэмнэлэгийнгалтогоо, 29-30% буюудундэрсдэлтэйдЦэнгэлнуур, Орзон, Сургуулийнгалтогоотустусүнэлэгдэншалгагдсанбайна. Сумынхэмжээндхудалдааүйлдвэрлэлүйлчилгээявуулдагхүнснийдэлгүүрүүдэдхудалдаалахүйлажиллагаашалгаххяналтынхуудсааршалгалтхийж, багаэрсдэлтэйд 6 дэлгүүр, дундэрсдэлтэйд 6 дэлгүүр, 2 баарүнэлэгдлээ. Сургуулийндотуурбайрныхүүхдийнхоолнынормөдөрт 2315төгрөг, үдийнцай 600 төгрөг, цэцэрлэгийнхүүхдийнхоолнынорм 1650төгрөгөөрбодожхоолныцэсээбатлууланмөрдөжажиллажбайна. Аймгийнстандартхэмжилзүйнгазрынбаталгаажилтыншинжээчнартайхамтранхудалдааүйлчилгээнийгазрын 14 хүндбараанычанар, хугацаа, жинхэмжүүр, тохирлынгэрчилгээнийталаарсургалтмэдээлэлхийжажиллалаа. Тамхиныхяналтынтухайхуулийгхэрэгжүүлэхзорилгоортамхизаржбайсандэлгүүрүүдийнтоогцөөлж 14 дэлгүүрийг 4болгонбагасгажсумынЗасагдаргынзахирамжаартусгайзөвшөөрөлолгосон. Хөдөлмөрийнаюулгүйажиллагааэрүүлахуйнсургалтыг 2 удаахийж 85хүнхамрагдсан. Хяналтшалгалтанд 27 байгууллага, ААН-ийн 32 ажилтан, албантушаалтан, хувьхүмүүсийгхамруулан 12 зөрчилилрүүлэн, зөрчлийгарилгуулахзорилгоор 12 заалтбүхий 7 дүгнэлт, биедаанхийсэншалгалтынхүрээнд 24 заалтбүхий 12 албаншаардлага, хамтарсаншалгалтынхүрээнд 20 заалтбүхийалбаншаардлагахүргүүлж, биелэлтийгхугацаандньавч, тайланирүүлжбайгаабайдал 89,3%, биелэлт 83,2%-тайбайна. 8.Байгальорчин: Ñóì, áàã áàéãóóëëàãóóä 2014ондЕрөнхийлөгчийнзарлигийндагуумодтарихажлыгхавар,намрынулиралдзохионбайгуулжтарихмодыгДэлгэрмөрөнсумдундынойнангиасиргэд, 7 ажахуйннэгж, байгууллагыналбанхаагчид, ойнМБайгууллага, нөхөрлөл, багуудадзахиаланнийлүүлж 270ширхэгмодтариуллаа. Айлөрх 40 ширхэгийгтустустариалсанбайна. Байгальорчинтогтвортойхөгжлийнтасагньэнэоныэхнийхагасжилийнбайдлаарсургалтсурталчилгааныажлыг 475 иргэндхүргэж, 283ширхэггарынавлагатараанөгчажиллалаа. Суманд 4050м3хэрэглээниймод, 22200м3 түлшниймоднылимитбатлагдажирсэнбөгөөдсумынИТХ-аарүйлажиллагааявуулжбайгаа 6 мэргэжлийнбайгууллагуудадхуваарилуулантогтоолгаргуулсан. Нийтийнхогцэвэрлэгээнийажлыгхийхэдбайгальхамгаалахсангаас 480000 төгрөгнийбензинзарцуулжнийт 240 тнорчимхогхаягдлыгцэвэрлүүлэнхогийнтөвлөрсөнцэгтасгууллаа.Өвөлжөөнийхаваржаанызориулалтаар 18 иргэнд 12,6га, төмсхүнснийногоотарихзориулалтаар 18 иргэнд 8,6 га, 1926 иргэнд 115,26 гагазрыггэрбүлийнхэрэгцээнийзориулалтаартустусэзэмшүүлсэн. 8 иргэнийгазарөмчлөлдөөрчлөлторуулж, 107 иргэнийгазарэзэмшихэрхэдшилжилтхөдөлгөөнхийсэн. 84 иргэн 5,63гаэзэмшилгазрааөмчилсөн. Шинээргазарэзэмшихөргөдөлөгсөн 1326иргэний, төмсхүнснийногоотариалах 18 иргэний, шинээргазарөмчлөх 84 иргэний, хамтранөмчилсөнгазрыгсалгахтухай 8иргэний, эзэмшилгазрааөмчлөх 7 иргэний, эрхшилжүүлэх 107иргэний, өөрчлөлторуулах 23иргэний, барьцааныгэрээбүртгэх 29иргэний, гэрээшинэчлэх2 иргэн, 1 ААНБ-ын, нийт 1615өргөдөлхүлээнавчшийдвэрлэсэн. 30 иргэнийгомдлыгбарагдуулсан. Засагдаргынбаталсанудирдамжийндагуу1,2,4,5,6,-рбагийннутагтхамтарсанболонбиедаасанэргүүлшалгалтыг55удаагүйцэтгэжзөрчилгаргасан 5 иргэнийгò¿ð ñààòóóëàí туссумынжурмынхашаандтүлшниймод 10м3-èéã хэрэглээниймод 205-нширхэгийгбуулгаж¿íýëãýýíèé õîðîîãîîð îðóóëàí ¿íý òîãòîîæ íýí ò¿ð¿¿íä áàéøèí áàðèõààð óã ìîäûã àâàõ õ¿ñýëòýý ºãñºí Ë.Áàòàà, Í.Äàøâàíäàí, À.Ìÿãìàðäîðæ Ø.×îéæàìö çýðýã èðãýäэд ºãñºí ìîäíû ¿íý áîëîõ 1995.000төгрөгийг áàéãàëü õàìãààëàõ ñàíäтөвлөрүүлñýí áà îéãîîñ îðîõ îðëîãî 52,800,000 òºãðºãийн îðëîãыг îðуулааä áàéíà. Мºí идхуурайшилттайүеболох 4-6 саруудадìîðèí ýðã¿¿ëèéã áàã á¿ð äýýð ãàðãàæ àæèëлуулñàí áà áàãèéí äàðãà íàðòàé ãýðýý õèéжажиллалаа. 9.Төрийналбанхаагч: 2014ондсуìàíä àæèëëàæ áóé 130òºðèéí àëáàí õààã÷ ¿ð ä¿íãèéí áîëîí õºäºëìºрийн ãýðýýãýýð õ¿ëýýñýí ¿¿ðãýý àìæèëòòàé áèåë¿¿ëжсайнажилласаналбанхаагчдыгбайгууллагабүрээсшалгаруулжурамшуулан, сайнмалчин, уяачийгшалгарууланшагналгардуулсан. Сургалтандтуссумаас 2014 ондУлаанбаатархотод 42удаагийнсургалтад 68хоног 26 албанхаагч, аймгийнтөвд 50удаагийнсургалтанд 118хоног 95албанхаагчхамрагдаж 18сургагчбагшбэлтгэгдсэнбайна. Бусадаймагт 12удаа 50хоногийнсургалтад28хүнхамрагдсан. Бусадсуманд 12удаа 11 хоног 2албанхаагчхамрагдсан. Өөрийнсумороннутагт 4 удаа 4 хоногийнсургалтад 33албанхаагчхамрагдсан.Хагасжилднийтдээ 120удаагийн251 хоногийнсургалтад 184албанхаагчхамрагдсанбайна. 10.Малэмнэлэг: ÕÀÀ-í ¿éëäâýðëýëèéí ýäèéí çàñãèéí ÷àäàâõèéã ñàéæðóóëàõ, ñóìûí òýðã¿¿ëýõ ñàëáàð áîëãîí õºãæ¿¿ëýõýä ÌÀÀ-í àæ ¿éëäâýðëýëèéí òîãòâîðòîé ºñºëòèéã õàíãàн, Монголмалхөтөлбөрийгүрдүнтэйхэрэгжүүлж, èðãýäèéí àìüäðàëûã òýòãýõ ¿íäñýí ýõ ¿¿ñâýð болгохоорãîë áîäëîãî çîðèëò áîëãîí àæèëëàæ áàéíà. Áàãèéí ÈÍÕ, çàëóó ìàë÷äûí óóëçàëò ÿðèëöëàãààð ñ¿ðãèéí çîõèñòîé á¿òýö, õýýëòýã÷, õýýëò¿¿ëýã÷èéí òîõèðîî, ìàëûí ýð¿¿ë ìýíä óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ àðãà õýìæýý, õýýëòýã÷èéã ñîíãîí òàâèõ àðãà ç¿éí òàëààð áàãèéí Çàñàã äàðãà íàðò õè÷ýýë çààæ, àéìàã, ñóìûí òýðã¿¿íèé ìàë÷èí øàëãàðóóëàõäàà äýýðõ ¿ç¿¿ëýëòèéã øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò áîëãîí ä¿ãíýæ áàéíà. ХХАА-нсайдын 2002 оныА/56 дугаартушаал, аймгийнИТХТ-ийн 37 дугаартогтоол, Засагдаргын 2014 оны 04 сарын 07-ныөдрийнА/126 дугаарзахирамж, сумынИТХТ-ийн 30 дугаартогтоол, СЗД-ын 2014.04.24-нийөдрийнА/49 тоотзахирамжгаргандараахажлыгхийжгүйцэтгэлээ. Хорогдсон 22бодмал, 101бог, 337 төлмалынхүүрсэгзэмийгөвөлжөөхаваржаанаасзайдуужалгасудгаасхолгазарариутгалхалдваргүйжүүлэлтхийнбулах, шатаахаргаарустгалхийлээ. Малэмнэлэгийнурьдчилансэргийлэхаргахэмжээ:Шудагмалэмнэлэгбоомөвчнийвакцинүхэр 7202, бог 1596, дуутхавдарүхэр 1000, ДХХхонь 9998, шөвөгярхонь, ямаа3590,цусанхалдвартынвакцин 2830 үхэр, 2070 бог, листериозийнвакцин 4600 бог, галзуугийнвакцин 160 нохой, 729 үхэр, сахуугийнвакцин 602 адуу, 1807 тугалдштам-19, Тээлийнчулуумалэмнэлэггалзуугийнвакцинаар 2000бод, листериозийнвакцин 4600бог, дхх-ийнийлдэсээрбог, колийнийлдэсээр 6000 бог, цусанхалдаварт 833 үхэр, 1888 бог, ийлдэс 20 үхэрт, 20 үхэртсүрьеэлүүр, 20 адуундямлуур, бруцеллёзийншинжилгээндбух 55, хуц 81, ухна 83, ХөвгөлтэнгэрмалэмнэлэгДХХ-ийн 3989 бог, боомынвакцин591 үхэр, 793 бог, дуутынвакцин 591 үхэр, шөвөгярынвакцин 1377 бог, листериозынвакцин 961 бог, галзуугийнвакцин 645 үхэрт, сахуугийнантивирус 893 адуунд, цусанхалдвартынвакцин 510 үхэр, 1849 богмалдтустустарьсанбайна. Бруцеллёзийншинжилгээндхуц 511, ухна175, бух 25, ямлуур 220 адуу, сүрьеэлүүр 60 үхэр, ижбалнадыншинжилгээнд 35 малшинжлүүлэхээрхувийнмалэмнэлгүүдажилдаагараадбайна. Сумынхэмжээнддавхардсантоогоор 1531 өрхийнбод, 101581 малхалдвартөвчнийурьдчилансэргийлэхаргахэмжээндхамрагдсанбайна. Хөвсгөлаймгийн 3 сумандхэрэгжижбайгааХАА-нмаркетингтөслийгмалчдадтанилцуулахажлыгзохионбайгуулж, 6 багийн 1200 орчимөрхийн 2400 хүндсургалтсурталчилгаагаархүргэн, 711 ширхэггарынавлагыгтараажажиллав. Малынудмынсан, эрүүлмэндийгхамгаалахтухайхууль, Малхулгайлахгэмтхэрэгтэйтэмцэх, урьдчилансэргийлэхтухайхууль, УИХ-ын 2010 оны 23-ртогтоолоорбатлагдсанМонголмалүндэснийхөтөлбөрийн 3-ртэргүүлэхчиглэлийн 2.4 дэхьзаалтындагуумалдялгантэмдэглэгээхийхажлынхүрээнд 29846 малээмэглэгдэж, 14905малыгбүртгэлжүүлээдбайна. 11.Боловсрол: Сургуульньшинэстандарт, сургалтынтөлөвлөгөөгхэрэгжүүлэх 12 жилийнтогтолцоондшилжих, 6 настайхүүхдийг ñóðãàí õ¿ì¿¿æ¿¿ëýõ ажлыгхангахчиглэлдголлонанхаарчэнэондхэрэгжүүлэх3 зорилттавинажиллалаа. Сургуульзавсардахявдлыгшинээрсургуульдэлсэноржбуйхүүхдийнхүрээндарилгаж, хүнамхүүхэдзалуучуудадзохихтүвшингийнболовсролэзэмшүүлэхсоёлхүмүүжилёсзүйнмэдлэгийгзохистойэзэмшихтаатайнөхцөлбүрдүүлэхэдголанхаарлаачиглүүлэнажиллажбайна. Сумынсургуульдхамрàгдвалзохихнасныхүүхдийгбүрэнхамруулж 2013-2014 онышинэчилсэнилрүүлэлтээр 15завсардалтбайгаагтогтоосон. Манайсумандсургуулийннасны 827 хүүхэдбайгаагаассургуульд508 суралцагчсурчбайна. Үүнээсбагаангид 270, дундангид 238хүүхэдсуралцажбайна. Удирдахалбантушаалтан 4, багш30, 26ажилтантайгаарнийт60албанхаагчтайгаарсургалтхүмүүжлийнажлыгявуулжирлээ. Дотуурбайрандэрэгтэй 44, эмэгтэй 59, нийт 99хүүхэдамьдарч, сургуульдхамрагдсанмалчинөрхийнхүүхдийг 90%-ийгдотуурбайрандхамруулжбайна. Сургуулийнномынхангалтбагаанги90%, дундахлаханги90%-тайбайна. ¯äèéí öàé õºòºëáºðò ¿äèéí öàé ºãºõ öýñèéã ýì÷ýýð áîëîâñðóóëóóëàí ñóðãóóëèéí çàõèðàëààð батлуулжìºðä¿¿ëýí àæèëëàæ улиралбүртайлангаймгийнБСГазартхүргэжбайна. Чөлөөтбөхийнаймгийнаваргаасалт 1, мөнгө 2, хүрэл 3, өсвөрийннэрэмжиттэмцээнээсалт 2, мөнгө 1, хүрэл 4, самбогийнаймгийнаваргаасалт 1, хүрэл 2, самбогийнулсынаваргаасмөнгө 1, жудогийнаймгийнаваргаасалт 1, мөнгө 5, хүрэл 1, Үндэснийбөхийнаймгийнаваргаасхүрэл 1, Улсынолимпиадын 2-ндаваанаасмонголбичгээрмөнгө 1 медальавсанамжилттайбайна. Багаангид 270 хүүхэдсуралцажбайгаагаас 55нь 6 настайнэгдүгээрангидэлсэнсуралцсанбайна. Дотуурбайранд 99малчдынхүүхэдамьдарчүүнээс 34 ньбагаангийнсуралцагчбайна. 2009 îíû 1-ð ñàðààñ ýõëýí õ¿¿õäèéí õîîëíû çàðäàëûí 50 õóâèéã ýöýã ýõýýñ òºë¿¿ëæ áàéñàí æóðàì ººð÷ëºãäºæ òºðººñ 100% äààæ öýöýðëýãò õàìðàãäàëòûã íýìýãä¿¿ëýõ, íýí ÿäóó õ¿¿õäèéí ñóðàõ áîëîëöîîã îëãîж ѪÁ-ä õàìðàãäàæ áàéãàà õ¿¿õäèéí õîîëíû çàðäàëûã íýìýãä¿¿ëñýíýýð õ¿¿õäèéí õîîëíû õ¿ðòýýìæ ÷àíàð äýýøèëñýí. 12.Эрүүлмэнд: Õ¿í ýìíýëýã íü ÌÓ-ûí Òºñâèéí áàéãóóëëàãûí óäèðäëàãà ñàíõ¿¿æèëòèéí òóõàé õóóëü áîëîí æóðàì çààâðûã ìºðäëºã áîëãîíнийлүүлэхбүтээгдэхүүнийшалгуурүзүүлэлтийгхангах, төсвийнзарцуулалтандтавиххяналтыгсайжруулах, эрсдэлээсурьдчилансэргийлэх, өрүүсгэхгүйбайхталааранхааран àæèëëàæ èðëýý. Ýìíýëýãèéí òóñëàìæ ¿éë÷èëãýýíèé ÷àíàð, äîòîîä äýã æóðàì, õàëäâàð õàìãààëëûí äýãëýì ñàõèóëàõ àæëûí õýñãèéã ñóìûí çàñàã äàðãûí çàõèðàìæ, ýðõëýã÷ èõ ýì÷èéí òóøààëààð áàòàëãààæóóëàí ¿ð ä¿íã òîîöîí àæèëëàæ áàéíà. Õ¿íèé ýìíýëãèéí õºãæëèéí õºòºëáºðèéã áîëîâñðóóëàí õîëáîãäîõ ãàçðóóäàä õ¿ðã¿¿ëæ àéìãèéí Ýð¿¿ë ìýíäèéí ãàçàð, íýãäñýí ýìíýëýãòýé õàìòàð÷ “ͺõºí ¿ðæèõ¿éí ýð¿¿ë ìýíä-îëîí íèéòèéí îðîëöîî” ñýäýâò áàãà õóðàë çîõèîí áàéãóóëæ, õºäººãèéí áàãèéí 6 õ¿íèéã ýð¿¿ë ìýíäèéí ñàéí äóðûí èäýâõòýíýýð áýëòãýæ, òóñ áàéãóóëëàãûí ÷èãëýëýýð ãàðñàí 19 õºòºëáºðхариуцсанмэргэжилтэнтомилонажиллуулж, хөтөлбөрийгýìíýëãèéí ýì÷, ìýðãýæèëòýí á¿ðò õàðèóöóóëàí ºã÷, áèåëýëò ¿ð ä¿íã òîîöîí àæèëëàæ áàéíà. Биебялдарынтүвшинтогтоохсорилдөсвөрнасны 286, чийрэгжилтэнд 68 хүнхамрагдсан. СумынэмийнэргэлтийнсангдэмжижажилласанаарЭЭСашигтайажиллажүндэснийэмийнзайлшгүйхангалт 96% яаралтайтусламжийнэмтарианыхангалт 98,7% болжнэмэгдсэн. Дархлаажуулалтынхуульболонүндэснийхөтөлбөрийнхүрээндтовлолынболонөргөнвакцинжуулалт 99,8.%-дхүрлээ. Мөнзайлшгүйшаардлагатайтоногтөхөөрөмжийнхангалт 89,7 %-дхүрсэн. ЭМТ-ийнбарилгахуучирчүйлажиллагааявуулахадхүндрэлтэйбайгааболовчбүхийлнөөцбололцоогооашигланэрүүлмэндийнтусламжүйлчилгээгиргэдэдхүргэжбайна. Амбулаторийнүзлэг 8453, урьдчилансэргийлэхүзлэг 2969, идэвхитэйүзлэг 1292, гэрийнидэвхитэйүзлэг 1948, гэрийндуудлага 638, шинээр 108эхжирэмснийхяналтандорж, эхний 3 сарынхяналт 88%-тай, шатлалынтусламжинд 59эхийгилгээсэн. НөхөнүржихүйннасныэмэгтэйчүүдийнУСҮзлэгтхамрагдалтынхувь 68%, нөхөнүржихүйннасныэмэгтэйчүүдийнэрүүлжүүлэлтийнхувь 6061%, хөхумайнхүзүүнийхавдрынилрүүлэгүзлэгтхамрагдсанхувь 60%, гэрбүлтөлөвлөлтийнорчинүеийнхэрэглээ 56,3%, жирэмсэнүеийнтөмрийнбэлдмэлхэрэглээ 93%, жирэмсэнүеийн 6 батүүнээсдээшудаагийнүзлэгтхамрагдсанхувь 100%, төрснийдараахэхнярайнгэрийнэргэлтийнхувь 100%, гэрийнтөрөлтболонамьгүйтөрөлт, эхийнэндэгдэлгүйажилласан. Áàãèéí ýì÷ íàð 50,0-150.0 ìÿíãàí òºãðºãíèé ýìèéí ýðãýëòòýé áàéíà. Ýìèéã ÝÝÑ-ààñ 1 ñàðûí õóãàöààòàéãààð çýýëýýð îëãîí ¿éë÷èëæ áàéíà. 2014 онджирэмснийхяналтанд 108эхорж, шатлалынтусламжинд 59эхийгявуулж,жирэмснийэртүеийнхяналт 88%-тайбайна. Жирэмсэнийхяналтадавсан 108эмэгтэйчүүдийгцуснышинжилгээндхамруулсанаасцусбагадалттайжирэмсэнгараагүй. Жирэмсэнийэртүеийнхяналтсайнбайгаабөгөөдөмнөхонтойхарьцуулахаджирэмсэнийамралтынхувьөссөнүзүүлэлттэйбайна. Түргэнтусламжийндуудлага772хүлээнавсанаасалсындуудлага 215, осолгэмтлийндуудлага 19байв.Амбулаториорхэвтэнэмчлүүлсэн 48 хүндбумбаэмчилгээг 26 удаахийв. ЭМБоловсрололгохчиглэлээрсумыниргэдболонзорилтотбүлэгтчиглэгдсэннэгдсэнтөлөвлөгөөнийдагуу 59сургалтанд 2605хүнхамруулав. Идэвхитэйхөдөлгөөнзохистойхооллолтсэдвээрөсвөрнасны 30 сурагчдадэмийнзохистойхэрэглээсэдвээр 25 иргэндНЭМ-ийнзардлаас 123900 төгрөгзарцуулсан. Залууөрхийнсургалтанд 25 өрхийнгишүүдийгхамруулж 37250 төгрөгзарцуулав. СумынЗасагдаргынА/18 тоотзахирамжаартомилогдсонажлынхэсэгбүхбагхороогудамжнаасзорилтотбүлгийнөрх, иргэнилрүүлэхүзлэгасуумжявуулж 101 өрхийн 385 иргэнийгсонгонавчхаламжийнэрүүлмэндийнболовсролынчиглэлээртохирсонтусламжүйлчилгээгүзүүллээ. Хөгжлийнбэрхшээлтэй 22 иргэнийгчийрэгжүүлэлтийнтоногтөхөөрөмжөөрхичээллүүлж, давс, чулуунзам, элсэнзамдээр 10 минуттогтмолхичээллүүлэв. Ñóìûí ýìèéí ýðãýëòèéí ñàíã äýìæèæ àæèëëàñàíààð ÝÝС àøèãòàé àæèëëàæ ¯ЭØ-òàé ýìèéí õàíãàëò 92,0% õóâü ÿàðàëòàé òóñëàìæèéí 33 íýð òºðëèéí ýì òàðèàíû õàíãàëò 96,0% болсон.ЭМБоловсрололгохсургалтсурталчилгаагаарнийт59 сургалтанд 2605 хүнийгхамруулж, НЭМЗардлаас 2,177,780 төгрөгзарцуулсанбайна. 13.Соёлурлаг: Ñî¸ëûí áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààã äýìæèõ îðîí íóòãèéí îíöëîãòîé óÿëäóóëàí õºòºëáºð, òºëºâëºãºº, ÷èãëýë, áîëîâñðóóëàí áàòàëæ ìºðä¿¿ëýí áàãèéí ºäºðëºã òýìäýãëýëò ºäð¿¿äýä çîõèîõ óðëàã ñî¸ëûí ¿éë÷èëãýý, òºâ õºäººãèéí óðëàãèéí íààäàì òýìöýýí çîõèîõ àæèëëàãñàäûí ìýäëýã ìýðãýæëèéã äýýøë¿¿ëýõ àðãà õýìæýý, Зàñàã äàðãûí õºòºëáºðò çààñàí áîäëîãî çîðèëòûã á¿ðýí áèåë¿¿ëæ àæèëëàâ. պ人ãèéí õ¿í àìä õ¿ð÷ ¿éë÷ëýí öàã ¿åèéí ìýäýý ìýäýýëëýýð õàíãàí áàãò áàãèéí ºäºðëºã, баярёслолынүеэрчөлөөтцагтзориуланзохионбайгуулсанүдэшлэгцэнгүүн 48удаа4271хүн,хөгжилтэймиссшалгаруулахтэмцээнийг 1 удаа 97хүн,танинмэдэхүйнАХАтэмцээн 4 удаа 99 хүн, ардынавъяастныуранбүтээлийнтайлантоглолт 3 удаа 234хүн, хөдөөгийнбагт 15 удаа 1318хүн, дуубүжигхөгжмийндугуйландхамрагдагсад 49 хүноролцсонбайна. Авъяасхөтөлбөрийндагуудуубүжигхөгжмийндугуйланхичээллүүлжнийт 49суралцагчдыгхамруулан18-нбүжиг,шанз, ёочинхөгжимд 7 суралцагчдыгхамруулананхнымэдэгдэхүүнолгожавъяасыгньнээнажиллажбайна. Боловсролынбайгууллагынахмадуудтайхамтраниргэдийндунд, ахмадындунд “Одонтойээжүүдийндуулал”, “Аялгуугаараргадсанминийардтүмнийдуу” урлагийнтоглолт 7 удаа 500хүнд, “Дуунцэнгүүн”-ийгсарбүрийн 04-ндтогтмолзохионбайгуулжхэвшижэхлэхзорилгоор 7 удаазохионбайгуулж, цэнгээнтбүжгийнтэмцээнявууланбайрэзлүүлж, шагнажурамшуулсанбайна. Соёлурлагийнажлыгсурталчилахаяныүйлажиллагаанд 1031 хүнийгхамруулансоёлынүйлчилгээгүзүүлсэнбайна. Мэргэжлийнбайгууллагынтоглолтыг 10 удаазохионбайгуулж, 5781 хүндхүргэсэнбайна. Номынсангийнүйлчилгээгцагийнхуваарийндагуутогтмолявуулжбайна.Байнгынуншигч 650, ирэгсэд 1350, нийтуншигчдынтоо2000, уншигчдадномолголт 4205байна.Номынсангийннэгдсэнбүртгэлд 5937 номыгбүртгэж, фондбаяжилт290ширхэгбуюу1100470 төгрөгийнномыгхүлээнавчтехникажиллагаагхийжуншлагандгаргав.Өөрийнорлогод 1,125,000 төгрөгоруулсанбайна. 14. НДаатгал: 2014ондшинээртэтгэвэртогтоолгосонөндөрнастан 44, хөгжлийнбэрхшээлтэй 54, тэжээгчээалдсан 3хүндбичигбаримтаахэрхэнбүрдүүлэхталаарзөвлөгөөөгчхуулийндагуутэтгэвэртогтоонкомьпютерторуулжбаталгаажууланолгосон. 3төрлийнтэтгэвэравагч: үүндөндөрнастаны 284, ХБ-тэй 104, нийт 422хүнийтэтгэвэртнийт923,166,358төгрөгийнтэтгэвэрийгцагхугацаандньчирэгдэлгүйолгосон. Эрүүлмэндийндаатгалд 811даатгуулагч,цэргийннасны 51 залуугдаатган 6521,600төгрөгийнхураамжийгтөвлөрүүлэнтөлөвлөгөөнийбиелэлт 86,2%-тайбайна. ШинээрЭМДэвтэр 225даатгуулагчидолгожхөгжлийнбэрхшээлтэй 144, хүүхдээасарчбайгаа 105, өндөрнастан288, 0-18 насны 140 хүндтусбүрдаатгалхийсэн. Сайндурындаатгалд 102 даатгуулагчийгүүнээс 49 даатгуулагчийгшинээрхамруулж, 15569,200 төгрөгийнхураамжийгтэтгэврийнсандоруулжөмнөхоноосхамрагдалт 92,4%-иарөссөн. Насбарсан 24хүнийматериалыгхүлээнавчтэтгэмжийнхуулийндагуу 14880,000төгрөгийнтэтгэмжолгосон. Жирэмсэнийамаржсанытэтгэмжийг14 хүнд 21438,600төгрөг, ажилгүйдлийнтэтгэмж6 хүнд6161,200төгрөг, хөдөлмөрийнчадваралдалтынтэтгэмжболох 12 хүнд 990,900төгрөгийнтэтгэмжүүдийгтустусолгов. Шинээрнийгмийндаатгалындэвтэр 402 ширхэг, тэтгэвэрийндэвтэр 101, эрүүлмэндийндэвтэр 225 ширхэг, тэтгэвэрийнхувийнхэрэг 101ширхэгийголгосон. Шинээртэтгэвэравагч1 шилжижирсэнба 5тэтгэвэравагчшилжсэн. УИХаас 2012 оны 9 сарын 4-ныөдөрбатлагдсанАжилласанжилтэтгэвэрийндаатгалыншимтгэлийгнөхөнтооцоххуулийнхүрээндматериалааөгчхамрагдсаниргэдийннөхөнавсанжилньбаталгаажижирсэнтул 510 иргэнийбаталгаажилтийнхуудсыгтарааж, өндөрнаснытэтгэвэрторохболзолхангасан 44 иргэндшинээртэтгэвэртогтоож, нийгмийнхаламжийнсангаасгрупптэйбайсан 33 иргэнийгнийгмийнхаламжийнсангасхасалтхийлгэжбичигбаримтаабүрдүүлэхталаарзөвлөгөөөгч, нийгмийндаатгалынсандшилжүүлж, шинээргруппдорох 21 иргэнийөргөдөлхүлээнавчнийт 54 иргэнийгрупптогтоон, өмнөавчбайсантэтгэвэрээнэмэгдүүлжхувьтэнцүүлсэнтэтгэвэрээсбүрэнтэтгэвэрийнэрхүүссэн 35 тэтгэвэравагчийнөргөдлийгхүлээнавчшийдвэрлэннэмэгдлийгхуулийндагуухугацаандньолголоо. Хуулийнхүрээнд 85 иргэнийматериалыгхүлээнавч, тэтгэвэрийнсанд 6640,200 төгрөгийншимтгэлийгтөвлөрүүлсэнбайна. 15. Гэмтхэрэг: Нийгмийнхэвжурамсайжруулахчиглэлээр62удаабуюу132хүнцагийнэргүүлийнүүрэггүйцэтгэж, торгуулийнхуудсаар17иргэнийг350000төгрөгөөрторгохаргахэмжээавчнийтороннутгийнорлогод350000 төгрөгийнорлогооруулсан. Нийгмийнхэвжурамсахиулахчиглэлээрүзлэгшалгалттогтмолхийж, сонсголмэдээлэл4удааоруулж, хуульхяналтынэргүүлболоншалгалт12удаазохионявуулж, 18гэмтхэргийгилрүүлсэн. ЦагдаагийнхэсэгньБОТХБ-ынтасагтайхамтарсан 12 удаагийнхяналтшалгалтаарМонголУлсынОйнтухайхуулийн 47 дугаарзүйлийн 47.2.4 дэхьзаалтындагуу 1 иргэнийг 30м3модыгхураанавч, улсынорлогоболгонүнэтогтоохкомисстшилжүүлэн, 1 иргэнд 960,000 төгрөгийнторгуулийнаргахэмжээтооцож, хуульбусаармодбэлтгэсэн 3 иргэнийг 3930,000 төгрөгийннөхөнтөлбөртэйгээрцагдаагийнбайгууллагадшилжүүлсэн. 16.Хөрөнгө оруулалт, бүтээн байгуулалт, ХАА-ныталаар: Хөрөнгөоруулалтынчиглэлээр Ороннутагхөгжлийнсан, НҮБ-ынхөрөнгөөрэнэоныхугацаанд: -Алтганабагийнтөвийниргэнийтанхим – 20,000,000 -МАА-нтүүхийэдбүтээгдэхүүнтөвлөрүүлэхцэг-19,000,000 - төвзамзасварынажил-20,000,000 - хүүхдийнцэцэрлэгийнматериаллагбайдал- 19,697,000 -сургуулийнхүүхдийнчийрэгжүүлэлтийнтоногтөхөөрөмж- 10,000,000 -4,6-рбагтхудаг- 32,000,000 -1,2,3,5-рбагтхадлангийнзориулалттайтрактор-30,000,000 -5-рбагийнхудагзасвар- 7,084,719 -эхчүүдийнамрахбайр- 8,000,000 -телевизийнсуваг-10,000,000 -1,2,5,6-рбагтбулагхаших- 6,000,000 -эгийнголынгүүрийнпостынбайр-6,000,000 -малтарилгынхашаа- 4,000,000 /1,2,4,5-рбагт/ -худагтусцэвэршүүлэгч- 5,000,000 -дотуурбайрынхүүхдийнхатуузөөлөнэдлэл -баярнаадмынталбайзасварлах-9,000,000/ хийгдэжбайгаа/ -гамшгийнтоногтөхөөрөмж 7,000,000 - бөхийнөргөө 387,720 /иргэдийнхандиваар/ - сургуулийнгаднасайжруулсаннүхэнжорлон 59,200,000 - цэцэрлэгийнгаднасайжруулсаннүхэнжорлон 32,000,000 - гаднаспортынталбай 6,000,000 -газардоорхшугамсүлжээ 67,127,165 - эрэгтэйэмэгтэйдотуурбайрындотор 00 64,615,565 зэрэг хөрөнгөоруулалтуудхийгдсэн. 17.Газрынхарилцаа: Өвөлжөөнийхаваржаанызориулалтаар 18 иргэнд 12,6 га, төмсхүнснийногоотарихзориулалтаар 18 иргэнд 8,6 га, 1926 иргэнд 115,26 гагазрыггэрбүлийнхэрэгцээнийзориулалтаартустусэзэмшүүлсэн. 8 иргэнийгазарөмчлөлдөөрчлөлторуулж, 107 иргэнийгазарэзэмшихэрхэдшилжилтхөдөлгөөнхийсэн. 84 иргэн 5,63 гаэзэмшилгазрааөмчилсөн. Шинээргазарэзэмшихөргөдөлөгсөн 1326 иргэний, төмсхүнснийногоотариалах 18 иргэний, шинээргазарөмчлөх 84 иргэний, хамтранөмчилсөнгазрыгсалгахтухай 8 иргэний, эзэмшилгазрааөмчлөх 7 иргэний, эрхшилжүүлэх 107 иргэний, өөрчлөлторуулах 23 иргэний, барьцааныгэрээбүртгэх 29 иргэний, гэрээшинэчлэх 2 иргэн, 1 ААНБ-ын, нийт 1615 өргөдөлхүлээнавчшийдвэрлэсэн. 30 иргэнийгомдлыгбарагдуулсан. 18.Биеийнтамир, спортынчиглэлээр: 2014ондзохионбайгуулагдахуралдаантэмцээнийнэгдсэнхуваарьгарганхуваарийндагууэнэонд 18удаагийнуралдаантэмцээнзохионбайгууллаа. Эрүүлмэндийгдэмжигчбайгууллагаболохзорилтынхүрээндбайгууллагынхааалбанхаагчдыгаймгийннэгдсэнэмнэлэгтшинжилгээоношлогоондхамруулжөвчтэйгарсан 32 албанхаагчийгээлждарааланэмнэлэгтхэвтүүлжэмчилжбайна. Албанхаагчдыннийгмийнбаталгаагхангах, ажиллахнөхцөлийгсайжруулахажлынхүрээндСэлэнгэ, Орхон, Дархан-Уулаймгийнтөрийнбайгууллагынажлынтуршлагасудлуулан, байгалийнүзэсгэлэнтгазрааралбанхаагчдаааялуулж, ОХУ-ынБуриадынБайгальдалайд 3 хоногамраан, Итгэлтхамбадмөргүүлэв. Õî¸ð. Äýýä áàéãóóëëàãûí áîëîí ººðèéí ãàðãàñàí òîãòîîë çàõèðàìæèéí õýðýãæèëòèéí òàëààð Ìîíãîë óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí 2011 îíû 11-ð òîãòîîëîîð áàòëàãäñàí æóðìûí äàãóó ñóìûí ÇÄÒÃ-ààñ äýýä áàéãóóëëàãûí òîãòîîë øèéäâýðèéã õýðýãæ¿¿ëýõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ , õÿíàëò òàâèõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëëàà. ªºðèéí àæëûí õîëáîãäîëòîé òîãòîîë øèéäâýðèéã óëàìæèëæ èðñýí àæëыíõàà äàãóó òºðºëæ¿¿ëýí õàâòàñæóóëæ àëáàæóóëëàà. Ìîíãîë óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí 1997 îíоос 2014 îíдãàðñàí ººðèéí àæëûí õîëáîãäîëòîé 19 òîãòîîëûí 25заалтыг84,4%, ÀÇÄàðãûí 40çàõèðàìæèéí 97çààëòûã õÿíàëòàíä àâ÷ áèåëýëò òîîöîõîä 95,2%-èéí áèåëýëòòýé áàéíà ãýæ ¿çýæ òàéëàíã øèíý æóðìûí äàãóó ãàðãàæ àéìàãò õ¿ðã¿¿ëñýí.Тамгынгазрынхуультогтоомжийнсанг2883эрхзүйнактаарбаяжуулжсангааславлагаамэдээллийгиргэдэдтогтмолөгчажиллалаа. Иргэний 8 төрлийнбүртгэлийгхуулийндагуухөтөлж 2014ондтөрөлт 96, Гэрлэлт 24, Цуцлалт 1, Эцэгтогтоолт 18, Үрчлэлт 1, Овогнэрөөрчлөлт 8, Насбаралт 36-ийгтустусбүртгэсэн.